Birazoku

Lokman şair senin hayatın

Yedi kırlangıcın hayatı kadar

Altısını ardı ardına yaşadın

Bir kırlangıcın daha var.

İkinci Yeni’nin öncüsü olan Cemal Süreya’nın kafeslere kapatılamayan son kırlangıcı hâlâ aramızda dolaşıyor. Bir Kırlangıcın Daha Var, şairle “uzun yıllar geçirmiş bir insan ve oğlunun annesi” olan Elif Sorgun’dan tanıdıklığın, tanıklığın ve ortaklığın cıvıltılı özünü barındıran, ümitle ve yaşam sevinciyle dolu bir Cemal Süreya seçkisi.

Önsöz

“Hayat kısa / Kuşlar uçuyor.”

Leylâ Şahin’in önerisiyle hazırladığım bu seçkiye, Bir Kırlangıcın Daha Var adını, Cemal Süreya’nın “Kehanet 1985” başlıklı şiirinden aldım. Şiir dört dizeden oluşuyor:

Lokman şair senin hayatın
Yedi kırlangıcın hayatı kadar
Altısını ardı ardına yaşadın
Bir kırlangıcın daha var.

Cemal Süreya son yıllarında ölümle çok yakındı. Son şiirlerinin neredeyse tamamı ölüm izleği üzerinedir. Dergilerde kalan ve Sevda Sözleri adlı toplu şiirler kitabına aldığımız şiirlerinde bunu görmek mümkündür. Yeni Yaprak dergisinin 12. sayısında (Aralık 1989) “Göller Denizler” adlı şiirinde örneğin:

Ölüm mü,
Bir gölün dibinde derin uykudasın.

Denizler?
Tanrılar karıştırır durur denizleri…

Yeni Yaprak’ta yayımlanan bir şiirinin adı da “İntihar”dır.

Sen tam tabancayı
Şakağına dayamışsın;
Kapı açılıveriyor

Ve üstündekileri
Bir bir fırlatıp atan
Bir leylak sesi…

Bir şey daha; Cemal şiir ve yazılarında iki noktayı, üç noktayı çok az kullanmasına karşın son şiirleri iki ya da üç noktayla bitiyor hep. Cemal’in yayımlanan son şiiri “Üstü Kalsın” Yeni Yaprak’ın 13. sayısında (Ocak 1990) yayımlanmıştır. Yine ölüm izleği, yine iki nokta:

Ölüyorum tanrım
Bu da oldu işte.

Her ölüm erken ölümdür
Biliyorum tanrım.

Ama, ayrıca, aldığın şu hayat
Fena değildir..

Üstü kalsın..

Cemal’in “Kehanet 1985” şiiri gibi “Kısa” adlı başka bir kısacık şiiri de noktayla biter.

Hayat kısa,
Kuşlar uçuyor.

“Bir kırlangıcın daha var” dizesi bende hayata, umuda dair bir ifade taşımıştır daima. Adeta bir ölümsüzlük vurgusu. Cemal’in o kırlangıcı hep duruyor, hep duracak. İşte Cemal yeni bir kitapla aramızda. Cemal’le uzun yıllar geçirmiş bir insan ve oğlunun annesi olarak ben de böyle bir kitabı hazırlamakla iyi yaptığımı düşünüyorum. Leylâ Şahin’e de buradan teşekkür ediyorum.

Elif Sorgun

Gül

Gülün tam ortasında ağlıyorum
Her akşam sokak ortasında öldükçe
Önümü arkamı bilmiyorum
Azaldığını duyup duyup karanlıkta
Beni ayakta tutan gözlerinin

Ellerini alıyorum sabaha kadar seviyorum
Ellerin beyaz tekrar beyaz tekrar beyaz
Ellerinin bu kadar beyaz olmasından korkuyorum
İstasyonda tiren oluyor biraz
Ben bazan istasyonu bulamayan bir adamım

Gülü alıyorum yüzüme sürüyorum
Her nasılsa sokağa düşmüş
Kolumu kanadımı kırıyorum
Bir kan oluyor bir kıyamet bir çalgı
Ve zurnanın ucunda yepyeni bir çingene

Güzelleme

Bak bunlar ellerin senin bunlar ayakların
Bunlar o kadar güzel ki artık o kadar olur
Bunlar da saçların işte akşamdan çözülü
Bak bu sensin çocuğum enine boyuna
Bu da yatak olduğuna göre altımızdaki
Sabahlara kadar koynumda yatmışsın
Bak bende yalan yok vallahi billahi
Sen o kadar güzelsin ki artık o kadar olur

İşe bak sen gözlerin de burda
Gözlerinin ucu da burda yaşamaya alışık
İyi ki burda yoksa ben ne yapardım
Bak çocuğum kolların işte çıplak işte
Bak gizlisi saklısı kalmadı günümüzün
Gözlerin sabahın sekizinde bana açık
Ne günah işlediysek yarı yarıya

Sen asıl bunlara bak bunlar dudakların
Bunların konuşması olur öpülmesi olur
Seni usulca öpmüştüm ilk öptüğümde
Vapurdaydık vapur kıyıdan gidiyordu
Üç kulaç öteden İstanbul gidiyordu
Uzanmış seni usulca öpmüştüm
Hemen yanımızdan balıklar gidiyordu

Aşk

Şimdi sen kalkıp gidiyorsun. Git.
Gözlerin durur mu onlar da gidiyorlar. Gitsinler.
Oysa ben senin gözlerinsiz edemem bilirsin
Oysa Allah bilir bugün iyi uyanmıştık
Sevgiyeydi ilk açılışı gözlerimizin sırf onaydı
Bir kuş konmuş parmaklarıma uzun uzun ötmüştü
Bir sevişmek gelmiş bir daha gitmemişti
Yoktu dünlerde evelsi günlerdeki yoksulluğumuz
Sanki hiç olmamıştı

…