Birazoku

Halikarnas Balıkçısı, Mavi Sürgün için demiş ki: “Karakolda ona, İstiklal Mahkemesi’ne gideceksin denir. Niçin İstiklal Mahkemesi’ne gittiğini bilmez. İki jandarma ile, kelepçeli olarak İstiklal Mahkemesi’ne sürüklenir. Mahkemenin bulduğu bir suç vardır. Sonunda cezasının idam olacağı anlaşılır. Sabırlık ve tarlakuşu eller, göğüste kavuşturulmuş, idamı bekler. Sürgün edileceksin, denilir. Sürgün yeri Bodrum, bir muammadır, bir karanlıktır. Ama işte apansız karanlık kalmaz. Bu Mavi Sürgün yazısı, bu işin nasıl olduğunu anlatacaktır.”

Mehmet Şakir Paşa’nın büyük oğlu olarak 1890 yılında dünyaya gelen Cevat Şakir Kabaağaçlı, Zekeriya Sertel’in çıkardığı Resimli Hafta dergisinde yayımlanan “Hapishanede İdama Mahkum Olanlar Bile Bile Bile Asılmaya Nasıl Giderler” başıklı yazısı nedeniyle İstiklal Mahkemesi tarafından Zekeriya Sertel’le birlikte idama mahkum edilir. Sonra idam cezaları sürgüne çevrilir, Zekeriya Sertel Sinop’a, Cevat Şakir Kabaağaçlı ise Bodrum’a sürgün edilir.

Mavi Sürgün kitabı, Cevat Şakir’in Bodrum sürgününü anlatan bir kitaptır demek eksik kalır. Aynı zamanda çiçek açmak için yıllarca büyüyen ve bir kez çiçek açtıktan sonra ölen sabırlık bitkisinin ve iğneyle iki gözü kör edilen tarlakuşunun hikâyesidir. İşgal altındaki İstanbul sokaklarını anlatarak başlar, Cumhuriyet sonrası gazetelerde dergilerde yaptığı işlerle devam eder. Sonra sürgün cezası, Ankara’dan Bodrum’a aylarca süren yol, Bodrum günleri… Bodrum sürgününde Halikarnas Balıkçısı’nın doğuşuna tanıklık ederiz. Konaklarda doğup büyümüş Cevat Şakir Kabaağaçlı’nın sürgünde yok olma noktasından denizin coşkusunu edebiyatımıza katan usta yazar Halikarnas Balıkçısı’na dönüşürken, sürgün yeri Bodrum da Balıkçı’nın ektiği tohumlarla cennetten bir köşeye dönüşür. Bu yalnızca bir anı kitabı değil, bir yeniden doğuşun büyüleyici hikâyesidir.

“Halikarnas Balıkçısı kimdir?” sorusunun en en kestirme yanıtıdır Mavi Sürgün.