Birazoku

Tarihi olaylar araştırılır, üzerinde yorumlar yapılır, kayıtlara geçirilir ama bir daha tekrarlanmaz. Tarihin derinliklerinde kalan bu olaylar, yeni kuşaklara bazı öğretilerde de bulunur. Geçmişe yolculuk yapmak, tarihi olayları iyi algılamak, ufkumuzu açar. Geleceğimizle ilgili sağlıklı kararlar almamızı kolaylaştırır.

Aydın Karasüleymanoğlu, Türk ve dünya tarihinden seçtiği bazı ilginç olayları, genel kültürünüzü geliştirmeniz ve kolay okumanız için öyküleştirdi. Bu öykülerden, çok dersler çıkaracağınızı düşünüyoruz.

***

YENİ ÇAĞIN ÇİÇEKLERİ

165 bin kişilik orduyla İstanbul’u karadan ve denizden kuşatan Sultan Mehmet, 53 gün süren savaştan sonra şehre girebildi. Ortaçağın kapanıp, Yeniçağın başlamasına neden olan 1453 deki bu savaşta, ilginç bir yol izlendi. Osmanlı gemileri bir gece Dolmabahçe’den kızaklar üzerinde kaydırılarak Haliç’e indirildi. Sabah Haliç’te yabancı gemileri gören Bizanslılar çok şaşırdılar.

Sultan Mehmet, II. Kostantin’e elçiler göndererek, kan dökülmeden şehrin teslimini istedi. Kendisinin hazinesiyle birlikte dilediği yere gidebileceğinden söz etti. II. Kostantin şehri savunmaya yemin ettiğini, gerektiğinde vergi verebileceğini açıkladı. Bunun üzerine büyük topların devreye sokulmasıyla kuşatma başladı. Kanlı çarpışmalardan sonra Bizanslılar, yenilgiyi kabullendiler.

Dünyanın hiçbir yöresinde görülmeyen bu yöntem, Osmanlı bilginleri tarafından düşünülmüştü. Bu yöntemi, genç padişaha önerenler arasında Akşemseddin de vardı. Akşemseddin aynı zamanda Sultan Mehmet’in hocasıydı. Genç padişah bu bilgin hocasına çok saygı gösteriyordu. İstanbul fethedildiğinde bu saygıyı kanıtlayan bir olay yaşandı. Olay şöyleydi:

Savaşı kaybeden Bizanslılar, Osmanlı padişahını çiçeklerle karşılamak durumunda kaldılar. Çağı değiştirecek bir olayı gerçekleştirmenin gururuyla at üzerinde ilerleyen Osmanlıları, Bizanslılar saygıyla selamladılar. Şehirle ilgili bilgi sunmak istediler. Akşemseddin’i padişah sanıp ilk çiçeği ona uzattılar.

-Ey gücünü dünyaya kabul ettiren büyük Sultan, bundan böyle emrinizdeyiz, dediler.

Akşemseddin, eliyle Sultan Mehmet’i işaret ederek:

-Padişahımız odur, çiçeği lütfen ona verin, dedi.

Bizanslılar, padişahı çok genç görünce şaşırdılar. Çiçek kendisine uzatıldığında Sultan Mehmet:

-Ben padişahım ama Akşemseddin büyüğüm benim hocamdır. Beni ben yapan odur. O burada iken benim çiçekleri alıp, kutlamaları kabul etmem uygun değildir. İlk yaptığınız davranış yerindeydi. Siz o çiçekleri yeniden hocama verin, dedi.

Bizanslılar, Osmanlıların yükselişe geçmelerinin nedenlerini bu olaydan sonra çok daha iyi anladılar. Osmanlı padişahlarının sürekli bilginlere akıl danışmalarının doğurduğu sonuçları gördüler. Öğretmenliğin kutsallığını ve önemini kavradılar.

Bu fetihten sonra “Fatih” unvanını da alan genç Sultan Mehmet’in, gemileri karadan yürütmesinin sırrını da öğrenmiş oldular.

Sultan Mehmet, Doğu Roma İmparatoru II. Kostantin’in, çatışma sırasında öldürülüşüne üzüldü. Sırp asıllı bir Osmanlı asker tarafından öldürülen II. Kostantin için Hıristiyan geleneklerine uygun büyük bir cenaze töreni yapılmasını emretti. Bin yıllık patrikhaneyi de koruma altına aldı.

Sonraki günlerde dirençle karşılaşmayan Sultan Mehmet, her konuda barışçıl adımlar attı. Halka güven vermeye çalıştı.

Ancak, Ayasofya’yı ziyaret edeceğini duyan halkın, protesto etmek için sırtlarını kapıya dönük oturmalarına öfkelendi.

Ayasofya’yı dolduran halka şöyle seslendi:

Şu andan itibaren benim tabamsınız. Burada hep birlikte yaşayacağız. Bana itaat etmek zorundasınız. Ben de sizi ve her türlü haklarınızı koruyacağım. Can ve mal güvenliğinizi sağlayacağım.

Sözünde duran Sultan Mehmet hemen bir ferman yayınladı. Fermanda şunlar yazılıydı: “Her kim Kostantinapol halkının canına ve malına dokuna, onun kellesi vurala…”

Yeni bir çağın açılmasına neden olan bu fetihten sonra, farklı din ve etnik kökene sahip İstanbul halkı, yüzyıllar boyunca barış içinde yaşadı. Bu birliktelik, İstanbul’u bir dünya kenti yaptı.