Birazoku

Reşad Ekrem’in dilinde tarih gerçek hayattan daha canlı, daha güzel, daha büyülü…

“Dağ haydudu ve şehir eşkıyası, kellelerini koltukları altına alıp cemiyetin günlük hayat huzurunu bozan dikenler, çalılar, acıma bilmeyen o zehir misali insanlar için sevgiden de nasipleri olmamıştır, demek biraz güçtür. (…) Bu bedbahtların hayatında bazan bir kadın, güzel görünmüş bir kadın fırtınalar koparmış, cüretlerini alabildiğine kamçılamış, fakat aşkları, çılgın haydut sevgisi bir gün olmuş onları maşukalarına karşı da bir canavar yapıvermiştir. Haydut, şaki aşkı bizim sevgimize benzememiştir.” Reşad Ekrem Koçu, Osmanlı’nın son devirlerinden, değme kara polisiyeye taş çıkartacak kadar karanlık beş “haydut aşkı” anlatıyor. Kahramanlardan biri de kadın korsan Despina!

*

Önsöz

Dağ haydudu ve şehir eşkıyası, kellelerini koltukları altına alıp cemiyetin günlük hayat huzurunu bozan dikenler, çalılar, acıma bilmeyen o zehir misali insanlar için sevgiden de nasipleri olmamıştır, demek biraz güçtür. Tehlikelerle dolu yollarında fuhuş ile yoğrulmuşlardır; ve çoğu fuhuş mundarlığı içinde cinsi sapık olmuşlardır. Vakanüvislerimizin eşkıya ağzından naklen tarih kütüğüne geçirdiği bir tabirdir, namus ve iffete cebren ve kahren tecavüzü “kasık mancası” diyecek kadar küçümsemişler, en ağır şenaat ve melaneti pervasızca irtikap etmişlerdir.

Bu bedbahtların hayatında bazan bir kadın, güzel görünmüş bir kadın fırtınalar koparmış, cüretlerini alabildiğine kamçılamış, fakat aşkları, çılgın haydut sevgisi bir gün olmuş onları maşukalarına karşı da bir canavar yapıvermiştir. Haydut, şaki aşkı bizim sevgimize benzememiştir. Bu konunun uzun tetkik ve tahlili benim işim değildir; onu mütefekkir romancılara, ruh hekimlerine bırakıyorum. Haydut aşkları üzerine sadece birkaç vaka nakledeceğim. Pitoresk dekorları ile, bugün her yazarın kolaylıkla tarif edemeyeceği güzelim kıyafetleri ve tuvaletleri ile tarihi bir aşk ve macera romanının üzerinde çalışacak huzura sahip olmadığım için o vakaları derleyip, toparlayıp nakledeceğim…

R. E. Koçu

Sağıncılı Veli ile Voyvoda kızı

Karadomuzun sığırtmacı

18.asrın ortasında, Hicri 1164 ve Miladi 1750 yılında, aşiretinin adı bilinmiyor, konar-göçer yörük taifesinden Veli adında 16-17 yaşlarında bir oğlan Bergama civarında Sağıncı köyünde bir ağa kapısına sığırtmaç olarak girmiştir.

Veli, genç irisi ve erkek güzeliydi. Portresini halk şairlerinden derlenmiş mısralarla tahayyül edebiliriz:

Yelesi sırmadan arslan yavrusu, Reng-i rúy-i anın güneşteki nur, O çakır gözleri benefşe kokar, Oya mı, nakış mı, resim mi kaşlar, Sağ yanak üstünde beni var fülfül. Zeberdest fetadır demir pençeli,

Kalem parmak, gülle topuk yörük ayağı,

Boyunu sorarsan serviyle çınar.

Birkaç yıl ağılda, mandırada, ahır sekisinde yattı. Ve bir gün

Şalvarı partal, ayakları yalın

Başında tülbendi yırtık külahın

dağda sığır güderken önüne bir atlı çıktı. Bergama Voyvodası Koca Araboğlu Elhac İsmail Ağa’nın bölükbaşılarından biri.

O devirde Anadolu ve Rumeli, her biri bin, iki bin asker besler mütegallibe âyanlar elinde idi. Ve o ağalara, paşalara asker toplayan…

….