Birazoku

Behçet Necatigil’in bütün şiirlerinden seçmeler kitabı “Sevgilerde” Yapı Kredi Yayınları tarafından yayımlandı.

Behçet Necatigil’in 1935-1972 yılları arasında yayımladığı şiirlerinden hazırladığı bir ‘seçme şiirler’ kitabı “Sevgilerde”. Şairin 1935-39 yılları arasında dergilerde kalmış ilk şiirleriyle “Kapalı Çarşı”, “Çevre”, “Evler”, “Eski Toprak”, “Arada”, “Dar Çağ”, “Yaz Dönemi”, “Divançe”, “İki Başına Yürümek”, “En/Cam” ve “Zebra” kitaplarından seçilmiş şiirleri kapsıyor.

İlk baskısı, şair hayattayken, 1976’da yapılan kitap, Doğan Hızlan’ın “Türk Şiirinin ‘Saklı Su’yu: Behçet Necatigil” yazısıyla açılıyor.

“Sevgilerde” yıllar sonra, şairin elinden çıkan baskıya uygun biçimde, yeni bir düzenlemeyle ve yine Necatigil’in arşivinden hazırladığı bibliyografyayla birlikte okuruyla buluşuyor.

 

DOĞAN HIZLAN

Türk Şiirinin “Saklı Su”yu: Behçet Necatigil

YAZI

Ve şairler boyuna kimlere yazarlar? 

Yıkılmış köprülerin başında 

Ürkmüş boşluktan biri inliyorsa

Ve şairler onlara geldimlere yazarlar.

 

Behçet Necatigil’in seçme şiirlerinin başına koyduğumuz bu yazı, onun üzerine yapılmış ayrıntılı bir inceleme, bir değerlendirme sayılmamalıdır. Yalnızca kimi şiirlerinin tadına varılmasında yardımcı olursa görevini yapmış demektir. Necatigil’in dünyasını oluşturan bazı öğeleri saptamaya çalıştık. Bu öğelerin Necatigil’in dünyasını anlamada, yararlı, yardımcı olacağı kanısından yola çıktık.

Necatigil’in seçme şiirleri, şimdiye kadar yayınladığı kitaplardan şairin yaptığı bir seçmedir. Bu seçmelerin başına, hiçbir kitabına koymadığı ilk şiirlerini de almıştır.

Seçme şiirler, Türk şiirinin, usta bir şiir işçisinin 1935’te başlayıp kendini yenilemelerle, tazelemelerle sürdüren şiir yaşamını bir bütünlük içinde sunuyor.

İlk şiirinden son şiirine Necatigil’in dünya görüşünün nasıl oluştuğunun ayrımına varabilirsiniz burada. İlk kitabında kullandığı imajların, söz sanatlarının bir ustayı muştuladığını hemen anlarsınız.

Yapıtta yer alan şiirlerin ilk yayınlandıkları yerler, şiirlerin altına not olarak konmuştur. Ayrıca sona konulan bibliyografya bu alanda inceleme yapmak isteyenlerin yardımcısıdır.

Behçet Necatigil’in Türk şiirindeki yerini genel çizgilerle belirtmeden önce onun “Ben” adlı yazısından bir bölümü aktaralım, şair kişiliğini aydınlatmakta kıvılcımlar taşıyan bir yazı.

“Ben” yazısında şöyle diyor Necatigil:

Her ben, dolaylı şekilde bir sen’i anlatış, bir sen’den yakınıştır. Çünkü benim yerim sen’le onun arasındadır ve o değildir bana yakın olan, sensin. Ben ben olsam dilbilgisi kitaplarında tekil şahıs zamirlerini şu sıraya göre düzenlerdim: Sen, ben, o! Başta sen gelir, çünkü ben diye bir şey yok sen olmadıkça.

[…]

Ben bir anket yapsaydım örneğin şunları sorardım: Niçin anketlere verdiği hemen bütün cevaplarda sanatçının gizli kaygısı, bir “kendini savunma”, bir “kendini kaçırma”dır? Niçin sanatçılar eserleriyle sözlü-yazılı konuşmalarında, başkaları tarafından kolayca görülen çelişmeleri kendileri görmezler? Niçin aşkların bitiminde, ilk haftalarında tatillerin boş sınıflarda, niçin çıkması artık uygun görülmüş yazı veya kitapların basılı şekilleriyle ilk karşılaşmalarda, niçin inandığımız şeyleri başkalarından da duyunca bir boşluk, bir yıkıntı, bir hiçlik, bir boşunalık sarar bizi? Niçin başkalarından bize, övgülerde, yergilerde, bizden başkalarına kendimizi örtüsüz dile getirişlerde büyük suçlar işlemişiz gibi bir al basar yüzümüzü? Niçin… Hatta bu gibi sorular dahi, bizde her şeye rağmen yine de değiştirilmemiş bir ben olduğunu, bütün sen’lere rağmen yine de ben kaldığımızı gösterir. Çünkü bu alelâde sorular sen’siz sorular. Ve güzel şey, diyebilmek: Ben, benim!

Behçet Necatigil, şiirin yalnız duygu ve esinle değil bir birikim ve kültür mirasıyla gerçekleşeceğini kanıtlamış sanatçıdır. Onun Türk edebiyatındaki özgünlüğünü, sağlamlığını, şiirin şahdamarını nasıl yakaladığını birçok eleştirmen, birçok edebiyat tarihçisi yazdı. Biz girişimize onların bazı cümlelerini aktardık:

“İyi bir şair olmanın en az iki koşulu var: Klişeleşmiş dille yazmamak ve bir şeyler getirmek. Günümüz şairlerinden Behçet Necatigil’de bu iki özellik de var” (Hüseyin Cöntürk). Daha sonraki satırlarda da onun geleneksel Türk şiirini nasıl çözümlediğine değineceğiz. “Onda divan şairlerinin hiçbir mazmunu tesadüfe bırakmayan uyanık dikkatlerine benzer bir taraf vardır” (Mehmet Kaplan).

….